Geskiedenis

Die SA Taalbond bestaan reeds meer as 100 jaar. Dit is op 1 November 1890 in Kaapstad gestig. Die hoofdoel op daardie stadium was om die amptelike gebruik van Nederlands naas Engels te bevorder, maar die gedagte is ook by die eerste vergadering uitgespreek dat die nuwe taal, Afrikaans, wat in die volksmond aan die ontwikkel was, mettertyd Nederlands as tweede landstaal sou vervang. Takke van die Taalbond is oor die hele Kaapland van destyds gestig en saam met verenigings soos die Genootskap van Regte Afrikaners is die stryd teen die oorheersing van Engels gevoer.

Die Taalbond het sy taak op ‘n positiewe wyse aangepak deur ‘n eksamen in te stel wat skoolleerlinge se kennis van die Afrikaanse Taal en Geskiedenis getoets het. Die Taalbond in sy oorspronklike vorm het mettertyd doodgeloop, maar in 1930 is dit herstig en sederdien bestaan dit net uit ‘n bestuur van 20 lede wat jaarlike hersaamgestel word. Sedert 1953 word die tweetaligheideksamen jaarliks geskryf. Waar die klem in die vroeëre jare geval het op Afrikaans in stryd met Engels, het dit mettertyd verskuif na die huidige beklemtoning van die bevordering van Afrikaans sáám met die wêreldtaal, Engels.

Die eksamen bestaan uit ‘n vraestel in Engels en een in Afrikaans vir Seniors (grade 11-12) en soortgelyke vraestel vir Juniors (grade 8-10). Die Taalbond het dit reeds as ‘n belangrike doel gestel om ook ander inheemse tale te betrek. Groot praktiese probleme word nog op hiedie terrein ondervind, maar daar word hard aan oplossings gewerk.

Die Bestuur van die Taalbond stel twee vakkundiges vir elke vak as moderators van die vraestelle aan. Ook die eksaminators vir elke vraestel word deur die bestuur aangestel. Persone wat uitgebreide eksamenondervinding by die eksterne eksamens opgedoen het, word gewoonlik gebruik. ‘n Persentasie van die nagesiende skrifte word deur ‘n senior persoon met taal- en nasienervaring gemodereer.

Behalwe vir die aantreklike pryse wat aan toppreesters in hierdie eksamen deur die akademie vir Wetenskap en Kuns geborg word, doen leerders ook uitstekende ondervinding op in die beantwoording van eksterne vraestelle. Kandidate wat die eksamen suksesvol afgelê het, ontvang elkeen ‘n sertifikaat met ‘n simbool wat die graad van tweetaligheid aandui.

Dit sal interessant wees as die Taalbond kan hoor van persone wat al die eksamen afgelê het – veral in die beginjare.